Kök hüceyrə terapiyası regenerativ tibbin ən perspektivli sahələrindən biri olub, son illərdə oynaq xəstəliklərinin müalicəsində inqilabi dəyişikliklərə yol açıb. Kök hüceyrələr özünü yeniləmə qabiliyyətinə malik, müxtəlif hüceyrə növlərinə diferensiallaşa bilən xüsusi hüceyrələrdir. Ən vacib xüsusiyyəti budur ki, zədələnmiş toxumalara yönəldildikdə orada bərpa prosesini stimullaşdırırlar. Bu müalicə üsulunda istifadə olunan kök hüceyrələr autolog — yəni xəstənin öz bədənindən alınır — buna görə immunoloji rədd riski sıfıra bərabərdir.
Oynaq müalicəsində istifadə edilən mezenhimal kök hüceyrələr iki əsas mənbədən alına bilir: sümük iliyi və yağ toxuması. Sümük iliyi aspirasiyon proseduru ilə (ümumiyyətlə qalça sümüyündən) götürülür, yağ toxuması isə minimal liposuktion ilə qarın bölgəsindən əldə edilir. Hər iki üsulda alınan material xüsusi laboratoriya şəraitində emal edilib kök hüceyrəcə zənginləşdirilir, sonra isə müalicə ediləcək oynağa ultrasəs və ya floroskopiya nəzarəti altında yeridilir.
Kök hüceyrələrin oynaqda işləmə mexanizmi çoxşaxəlidir. Birincisi, onlar qığırdaq hüceyrələrinə (xondrositlərə) diferensiallaşaraq birbaşa toxuma bərpasında iştirak edə bilirlər. İkincisi, böyümə faktorları, sitokinlər və antiiltihabı maddələr ifraz edərək lokal mühiti yaxşılaşdırırlar. Üçüncüsü, qan damarlarının yenilənməsini (angiogenezi) stimullaşdıraraq oynaq toxumalarının qidalanmasını artırırlar. Bu üçlü mexanizm sayəsində kök hüceyrə terapiyası sadə ağrı kəsməkdən öteye — həqiqi bərpa üsuluna çevrilir.
Hansı xəstəliklər üçün tətbiq edilir? Diz, çiyin, bud, topuq osteoartriti — xüsusilə 2-ci, 3-cü və 4-cü dərəcə artrozlarda kök hüceyrə terapiyası üstünlüklü seçimdir. Bundan əlavə, fəqərə arası disk degenerasiyası, rotator kaf zədələri, tendinopati, menisk zədəsi kimi vəziyyətlər də terapiyadan faydalana bilir. Kök hüceyrə terapiyası ümumiyyətlə cərrahiyyəni düşünən, lakin əməliyyatsız alternativ axtaran xəstələr üçün ən uyğun seçim hesab olunur.
PRP (Trombositcə Zəngin Plazma) ilə kombinasiya — kök hüceyrə terapiyasının effektivliyini artırmaq üçün çox vaxt PRP injeksiyası ilə birlikdə tətbiq olunur. PRP içindəki böyümə faktorları kök hüceyrələrin aktivliyini artırır, yerləşmə prosesini sürətləndirir. Bundan əlavə, ozon terapiyası ilə birləşdirildikdə antiiltihabı effekt daha da güclənir. Bu üç üsulun kombinasiyası — kök hüceyrə + PRP + ozon — müasir regenerativ ortopediyanın altın standartı sayılır.
Bakı Ağrı Mərkəzində aparılan kök hüceyrə terapiyası xəstənin öz bioloji materialından istifadə etdiyi üçün tamamilə təhlükəsizdir. Prosedur ambulatuar şəraitdə, ümumi anesteziya olmadan həyata keçirilir. Xəstə həmin gün evə qayıda bilir. Effektin tam özünü göstərməsi 3–6 ay çəkir, lakin çoxu xəstə ilk aylarda ağrısının azaldığını hiss edir.
Əsas Faktlar
- Autolog — xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə edilir
- İmmunoloji rədd riski yoxdur
- Müasir regenerativ tibb — həqiqi toxuma bərpası
- PRP və ozon ilə kombinasiya mümkündür
- Diz, çiyin, bud, topuq artrozu, disk degenerasiyası üçün uyğundur
- Ümumi anesteziya tələb olunmur — ambulatuar prosedur