Fəqərə kompressiya sınığı — fəqərənin çökməsi — xüsusilə osteoporoz (sümük sıxlığının azalması) olan yaşlı xəstələrdə və ya güclü travmadan sonra baş verən ağrılı bir vəziyyətdir. Osteoporozda sümük zəiflədiyi üçün hətta kiçik bir yük — öskürəkdən, əyilmədən, yüngül yıxılmadan — belə fəqərənin sınmasına səbəb ola bilir. Bu vəziyyət kəskin, şiddətli bel ağrısı ilə özünü büruzə verir, xəstəni yatağa məhkum edir, uzanmaq, oturmaq, hərəkət etmək belə demək olar ki, qeyri-mümkün olur.

Ənənəvi müalicədə istirahət, ağrıkəsici dərmanlar, korsə taxmaq tövsiyə olunur. Lakin bu üsullar nəticəni uzadır, ağrı həftələrlə, bəzən aylarca davam edir. Üstəlik, uzun müddətli yataq rejimi yaşlı xəstələrdə ağciyər emboliyası, pnevmoniya, əzələ atrofiyası, depressiya kimi ciddi komplikasiyalara yol aça bilir. Məhz bu problemlərə görə vertebroplastika və kifoplastika son 20 ildə sürətlə yayılmış minimalinvaziv alternativlərə çevrilib.

Vertebroplastika proseduru çökmüş fəqərənin sümük sementlə (PMMA — polimetilmetakrilat) doldurulmasıdır. Floroskopiya nəzarəti altında xüsusi iynə vasitəsilə dərinin üzərindən çökmüş fəqərə cisminə daxil olunur, sonra maye halındakı sement yüksək viskoziteylə yeridilir. Sement fəqərə içindəki boşluqları doldurur, sərtləşir, fəqərəni sabitləşdirir. Bütün prosedur cəmi 10 dəqiqə çəkir. Xəstə prosedurdan bir neçə saat sonra yeriməyə başlaya bilir, həmin gün evə çıxır.

Ağrı azalması demək olar ki, dərhal baş verir. Xəstələrin 90%-dən çoxu prosedurdan sonra birinci günü ağrısının kəskin şəkildə azaldığını bildirir. Bu o deməkdir ki, illərlə çox vaxt gizli qalan, lakin həyat keyfiyyətini sıfıra endirən fəqərə çökmə ağrılarına artıq cavab var. Vertebroplastika ümumi anesteziya tələb etmir — yerli anesteziya və yüngül sedatasiya ilə aparılır.

Kifoplastika — vertebroplastikadan fərqli olaraq, bu prosedurda sementdən əvvəl kiçik bir balon fəqərəyə yeridilib şişirilir. Balon fəqərənin hündürlüyünü qismən bərpa edir, sonra deflasiya edilib çıxarılır, yaranmış boşluğa sement yeridilir. Kifoplastika xüsusilə fəqərə hündürlüyünün azaldığı, kyphozis (əyrilik) yaranan hallarda üstünlüklüdür. Bu iki üsulun hansının uyğun olduğuna həkim KT/MRT görüntülərinə əsasən qərar verir.

Vertebroplastikaya hansı xəstələr uyğundur? Osteoporoza bağlı kəskin fəqərə kompressiya sınığı olan, 3–6 həftəlik ənənəvi müalicəyə cavab verməyən, ya da ağrısı çox şiddətli olan xəstələr bu prosedurdan ən çox faydalanır. Bundan əlavə, şiş metastazlarına bağlı fəqərə çökmələrində, müəyyən travmatik sınıqlarda da tətbiq olunur. Dr. Asif Şərifov FIPP bu proseduru Bakı Ağrı Mərkəzinin standart müalicə protokoluna daxil edib.

WhatsApp ilə Qəbula Yazılın